Verstuikte enkel op vakantie

01 Wat doe je direct na een verstuiking?

De eerste minuten draaien om drie dingen: rust, koeling en een eerlijke test. Ga zitten, laat de schoen aan zolang de zwelling dat toelaat en koel met wat er is: koud water uit een beek, een nat shirt, een fles tegen de enkel. Probeer daarna rustig een paar passen. De vuistregel is dat wie vier belaste passen achter elkaar kan zetten, waarschijnlijk niets gebroken heeft; lukt dat niet, of is het bot direct pijnlijk bij aanraken, dan is de huisartsenpost de volgende stap in plaats van de rest van de route.

Loop daarna niet de laatste kilometer nog even uit. Een enkel die net is verstuikt houdt het met rust en ondersteuning vaak vol tot het huis, maar niet als je er nog een uur heide mee oversteekt. Vraag desnoods iemand om de auto of bel de receptie van het park voor een ritje.

02 Wordt fysiotherapie vergoed door de basisverzekering?

Voor een gewone enkelverstuiking zit fysiotherapie bij volwassenen niet in de basisverzekering: de behandelingen betaal je zelf of via een aanvullende verzekering. Wie dat precies wil nalezen, vindt bij Fysionotities een Nederlandstalig uitlegblad dat tape en fysiotherapie nagelezen heeft aan de bron: welke aandoeningen de bijlage van het Besluit zorgverzekering wel dekt, met hoeveel behandelingen, en wat meta-analyses over kinesiotape vonden.

Voor kinderen en jongeren tot achttien jaar loopt het anders: fysiotherapie valt daar wel onder de basisverzekering. De grens tussen wel en niet vergoed zit in het aanvullende pakket en verschilt per polis; controleer die voor vertrek, niet op de behandeltafel.

Bewaar in elk geval de nota's en de verwijzing. Ook wanneer de behandeling onder het eigen risico valt, tellen de kosten daarvoor mee; een factuur die je pas maanden later indient, is er een die je zelf kwijt bent.

03 Wat zeggen de reviews over elastische tape?

Elastische tape, vaak kinesiotape genoemd, is het strookje gekleurd materiaal dat je bij hardlopers en wandelaars ziet. Het idee is dat de tape de huid licht optilt en zo de doorbloeding en het steungevoel verbetert. De grote systematische reviews zijn terughoudend: het gemeten effect op zwelling en pijn is klein, en het verschil met een stevige sporttape of brace verdwijnt grotendeels.

Wat tape in de praktijk wel doet, is de drager eraan herinneren de enkel niet opnieuw te laten kantelen. Dat is geen onzin: het grootste risico in de eerste weken is een tweede verstuiking. Een enkel die met tape of een brace wordt belast, is stabieler dan een die op wilskracht vertrouwt.

Laat de tape de eerste keer aanleggen door iemand die het kan. Een strook die verkeerd loopt, werkt alleen als pleister. De fysiotherapeut legt hem in een paar minuten aan en laat zien hoe je hem zelf vernieuwt.

04 Verder wandelen of naar huis?

Een lichte verstuiking hoeft de vakantie niet af te breken. De regel is: wandel de volgende dag niet de geplande route maar een korte, vlakke ronde en voel aan het eind hoe de enkel reageert. Gaat het goed, bouw dan elke dag op; zwelt de enkel 's avonds op, dan was het te veel.

De routekeuze verandert voorlopig. Brede zandwegen en bosbouwpaden zijn voorspelbaar; beekdalen met wortels, heide met plaggen en stuifzand zijn dat niet. Welke ondergrond je waar aantreft, staat per gebied bij het Drents-Friese Wold en de Veluwe.

Dagen zonder route hoeven geen verloren dagen te zijn. Een dag in het huis met een stapel boeken is een legitieme manier om de enkel rust te geven; hoe je zo'n voorraad voordelig bij elkaar zoekt, staat in leesvoer voor de bungalow.

05 Thuis: herstel opbouwen en op tijd hulp zoeken

De eerste week thuis gaat om rust met beweging: de enkel gebruiken tot waar het gaat, niet tot waar het zou moeten kunnen. Zwelling die na tien dagen niet afneemt, een enkel die blijft wegzakken of pijn die erger wordt in plaats van beter, zijn redenen om alsnog langs de huisarts te gaan. Thuisarts.nl, de informatiesite van de huisartsen, beschrijft per klacht wanneer contact zinvol is.

Wie structureel verder wil herstellen, gaat naar de fysiotherapeut voor oefeningen die de enkel weer stabiel maken op oneffen grond. Dat werk is saai en de enige manier om bij de volgende vakantie niet opnieuw dezelfde wortel te treffen.

Voor de keuze van die volgende vakantie helpt het de ondergrond van routes mee te wegen. Welke huisjes dicht bij begaanbare paden staan, staat in de gids over een vakantiebungalow huren.

Niet elke enkel kantelt op een boomwortel: een avond meedoen in de sporthal van het dorp belast hem net zo. Wie zo een wedstrijd voor het eerst volgt, vindt in de spelregels van het zaalhandbal wat de lijnen op de vloer betekenen.